Северна Танзанија · 45 минути од Arusha

Аруша Националниот парк

Tanzania's most underrated park. And its most accessible. In a single day, walk alongside giraffes, watch colobus monkeys fly through forest canopies and paddle a canoe past flamingos on seven shimmering alkaline lakes, all in the shadow of Africa's fifth-highest mountain.

552 км² Подрачје на паркот
4.566 м Врвот Mount Meru
400+ Видови птици
45 мин Од градот Аруша
Walking Safaris with Giraffes Сафари со кану на езерата Momella Планината Меру е петта највисока во Африка
Почетна Дестинации Северна Tanzania Национален парк Arusha
Преглед

на Танзанија Минијатурно ремек-дело

Националниот парк Arusha е најдобро чуваната тајна на Северната рута. Парк толку еколошки разновиден, толку достапен и толку малку посетуван што гостите кои ќе го откријат редовно го опишуваат како најизненадувачкиот ден од целото нивно сафари во Танзанија.

Со површина од 552 km², во сенката на планината Meru (4,566m). Петта највисока планина во Африка. Националниот парк Arusha се протега по оска долга 300 километри, од Serengeti на запад до Kilimanjaro на исток, на само 25 km североисточно од градот Arusha. Во текот на еден ден, посетителите можат да минат низ густа планинска прашума, отворени савани, вулкански кратер, седум разнобојни алкални езера и планинска шума. Во секое од овие живеалишта има сосема различни заедници на диви животни.

The park was originally gazetted in 1960 as Ngurdoto Crater National Park, protecting the ancient caldera and its surrounding forest. In 1967, the boundaries were extended to include Mount Meru and the Momella Lakes and the park was renamed Arusha National Park. Today it is recognised as part of the UNESCO Man and Biosphere Programme and lies at the heart of the Arusha ecosystem. A network of protected and community lands that together form a critical wildlife corridor between Kilimanjaro and the broader Northern Circuit system.

What makes Arusha genuinely unlike any other park on the circuit is not a single species or landscape. It is the freedom of experience it offers. This is the only park in northern Tanzania where you walk freely with wildlife: armed ranger-guided walking safaris in the Momella area allow you to approach giraffes, buffaloes and zebras on foot. The canoe safari on the Momella Lakes is available nowhere else on the circuit. And the black-and-white colobus monkey. One of Africa's most dramatically beautiful primates. Is more easily and reliably observed here than anywhere else in the region.

Статистики за паркот
Основана1960
Подрачје на паркот552 км²
Врвот Mount Meru4.566 м
Кратерот НгурдотоШирочина 3 км
Езерата Momella7 алкални езера
Видови на големи цицачи50+
Видови птици400+
Оддалеченост од Arusha25 km (40–45 мин.)
Оддалеченост од KIA~60 km (45-60 min)
Оддалеченост од Kilimanjaro60 km источно
UNESCO Man & Biosphere Programme
Дел од поширокиот екосистем на Arusha. Клучен коридор за дивиот свет што ги поврзува Kilimanjaro и Northern Circuit.
Пејзажи

Three Worlds in Еден парк

Националниот парк Arusha е изграден околу три драматично различни геолошки одлики. Секоја од нив е обликувана од вулканските сили на Great Rift Valley и секоја поддржува сосема различна заедница на диви животни.

Mount Meru
4.566 м · Петтиот највисок врв во Африка
Tanzania's second-highest mountain dominates the western park boundary. A massive dormant stratovolcano whose eastern flank partially collapsed in a catastrophic eruption approximately 8,000 years ago, creating the vast Meru Crater visible today. The resulting horseshoe-shaped mountain walls, the dramatic Ash Cone rising from the crater floor and the knife-edge ridge leading to Socialist Peak make Mount Meru one of Africa's finest and most varied mountain climbs. Dense montane forest on the lower slopes gives way to heath and moorland, then alpine desert and lava formations near the summit.
4-дневно искачувањеКолобусиКратер МеруViews of Kilimanjaro
Кратерот Нгурдото
Широчина 3 км · минијатурен Нгоронгоро
На југоистокот од паркот се наоѓа древна вулканска калдера широка 3 km. Понекогаш ја нарекуваат „Малиот Ngorongoro“. Опкружена е со стрмни, пошумени ѕидови. За разлика од Ngorongoro, на возилата не им е дозволено да се спуштаат до дното на кратерот, кое останува ненарушено засолниште за биволи, брадавичести свињи и шумски диви животни. Посетителите набљудуваат од видиковците долж пошумениот раб, гледајќи во бујната, мочурлива вдлабнатина каде што големи стада биволи непречено се движат низ пасиштата подолу.
Панорамски точки на работБафалоWarthogШума на колобуси
Езерата Momella
Седум алкални езера · Секое во различна боја
Седум плитки алкални езера. Big Momella, Small Momella, El Kekhotoito, Kusare, Rishateni, Lekandiro и Tulusia. Се протегаат во североисточниот дел на паркот, секое се полни од различни подземни извори и секое има малку поинаков состав на минерали и алги. Резултатот е палета од неверојатни бои: тиркизна, зелена, сива и бледозлатна, при што секоја различно трепери на утринската светлина. Езерата се познати по фламингата, нилските коњи, водните козли и извонредната концентрација од 400+ видови птици што ги привлекуваат.
ФламингоНилски коњСафари со кануWaterbuck7 бои
Serengeti Ndogo
Отворена савана · „Мал Serengeti“
Помеѓу кратерот и езерата, паркот се отвора во дел од отворена тревна савана. Serengeti Ndogo или „Малиот Serengeti“. Тука се концентрира големата заедница тревопасни животни во паркот: стада зебри, жирафи што се движат по широките тревни падини, импали што спринтуваат низ грмушките и брадавичести свињи што каскаат со исправени опашки. Ова е и зоната за пешачко сафари, каде што го напуштате возилото и им се приближувате на животните пеш, со вооружен ренџер.
Walking SafariЖирафаZebraИмпалаWarthog
Планинска дождовна шума
Земја на колобусите · Темно и влажно
The park's entrance zone plunges visitors into one of northern Tanzania's densest and most beautiful montane forests. A dark, dripping cathedral of massive fig trees, camphor and East African cedar draped with epiphytes and Spanish moss. This forest is the domain of the black-and-white colobus monkey, found here in higher and more reliably observed concentrations than anywhere else on the Northern Circuit. Blue monkeys and vervet monkeys complete the primate trio.
Црно-бел колобусСин мајмунТурако на HartlaubШумска птица
Tululusia Waterfall
Североисточни падини на планината Меру
Длабоко во североисточната шума на паркот, водопадот Tululusia се спушта по падините на Mount Meru во густа шумска средина. Оваа прекрасна и ретко посетувана дестинација ја наградува кратката прошетка со свеж воздух, шумски птици и звукот на водата што тече во една од најспокојните природни средини во Африка. До неа се пристапува од подрачјето на портата Momella и природно се комбинира со сафари со кану на блиските езера.
Walking TrailШумски птициСвежо и мирноФотографирање
Клучни видови

Икони на Национален парк Arusha

Црно-бел колобус
Најреткиот примат на северната сафари-рута

The black-and-white colobus monkey. Dramatically patterned in flowing black and white, with a long white mantle and a white-fringed tail. Is found throughout Arusha National Park's montane forest in higher numbers and with greater reliability than anywhere else on the Northern Circuit. They move in troops of 5-15, cover extraordinary distances through the canopy in single bounds and can be heard approaching from a distance by the crashing of branches above. Their distinctive roaring call before dawn is one of Africa's great sounds.

Планинска шума · Влезна зона · Во текот на целата година
Масајска жирафа
Едно од најголемите популации во Источна Африка

Националниот парк Arusha е дом на една од најголемите популации на жирафи во северна Танзанија. И, уникатно, тој е едно од многу малкуте места во Африка каде што можете пеш да им се приближите на жирафите. На тревните површини Serengeti Ndogo и Momella, чуварите на пешачкото сафари ги поставуваат гостите на 30-40 метри од жирафите што стојат. Перспектива што ја открива нивната извонредна големина на начин што ниту една средба од возило не може да го повтори. Жирафите ги користат своите јазици долги 45 cm за да ги откинат листовите од трнливите акации, а набљудувањето одблиску пеш е едно од најубавите искуства во паркот.

Серенгети Ндого · Момела · Пешачко сафари
Фламинга и водни птици
400+ видови · 7 алкални езера

Езерата Momella се меѓу најдобрите живеалишта за птици во северна Танзанија. Во компактно и лесно пристапно подрачје се концентрирани извонреден број водни птици, крајбрежни птици, шумски птици и грабливки. Помалите фламинга се хранат по алкалните плитки води; африканските рибни орли се огласуваат од дрвјата покрај водата; сивокруните жерави се додворуваат по мочурливите рабови; жолтоклуните и марабу штрковите чекорат низ плитката вода; а наринскиот трогон. Една од најубавите птици во Африка. Живее во соседната шума. Вкупниот број од 400+ видови во паркот со површина од 552 km² го прави едно од најдобрите компактни места за набљудување птици во Источна Африка.

Езерата Momella · 400+ видови · во текот на целата година
Бафало и нилски коњ
Дно на кратерот · Крајбрежја на езерото

Големи стада биволи од Кејп ги населуваат и подот на кратерот Нгурдото (набљудуван одозгора) и шумските области кои ги опкружуваат езерата Момела, каде што може да им се пријде од непосредна близина пеш или да се сретнат од кану. Нилските коњи се присутни во поголемите езера Момела. Иако за разлика од нилските нилски коњи, тие се забележани од брегот на езерото, а не во мешунките што виткаат. Комбинацијата од бивол, жирафа, зебра и нилски коњ во пешачка-сафари средина. Без лавови. Создава едно од најпристапните и најинтимните искуства со дивиот свет во Танзанија.

Нгурдото · Момела езера · Цела година
Haven Trails Arusha National Park
„Повеќето гости пристигнуваат во Националниот парк Arusha очекувајќи фуснота. Кратка станица пред да започне „вистинското“ сафари. Повеќето заминуваат опишувајќи го како најличното, најинтимното и најизненадувачкото искуство со диви животни на целото патување. Парк со ваква пристапност не би требало да биде толку див. Но тој е.“
- Haven Trails Adventures, Moshi, Tanzania
Wildlife

50+ цицачи · 400+ птици

Arusha National Park поддржува повеќе од 50 видови големи цицачи и повеќе од 400 видови птици. Тоа се извонредни бројки за парк со површина од само 552 km². Еколошката разновидност создадена од трите главни типови живеалишта (планинска шума, отворени тревни површини, алкални езера) поддржува заедници на диви животни што не се преклопуваат, со што практично секоја зона претставува посебно парковско искуство во рамките на истата дневна посета.

Значајно е што во Националниот парк Аруша нема резидентни лавови. Тоа го прави единствениот голем парк во Northern Circuit каде што пешачките сафарија можат да се спроведуваат со минимален ризик на отворени подрачја. Ова отсуство го преобразува искуството: излегувате од возилото, им се приближувате на животните пеш и го набљудувате дивиот свет од суштински поинаква и полична перспектива од онаа што ја нуди која било сафари-вожња. Леопарди и дамчести хиени има, но ретко се гледаат. Заедницата на предатори во паркот е главно концентрирана во шумата и во ноќните часови.

Слоновите се присутни, но ретко се среќаваат. Најчесто се движат низ густите шумски делови. Паркот е познат по извонредната разновидност на примати (три видови), популацијата на жирафи и неверојатната достапност на птичјиот свет долж седумте езера Момела, шумата на кратерот и отворената тревна површина Серенгети Ндого.

400+
Видови птици
50+
Големи цицачи
3
Видови примати
7
Езерата Momella
4.566 м
Врвот Mount Meru
0
Најбезбеден парк за пешачење со резидентни лавови
Црно-бел колобус мајмун
Најдобро на кружната маршрута
Најсигурно се гледа во шумата кај влезот
Масајска жирафа
Голема популација
Достапен пеш
Обична зебра
Стада
Тревни предели Serengeti Ndogo
Бафало
Големи стада
Кратер и шума Нгурдото
Мал фламинго
Езерата Momella
Алкални плитки води
Нилски коњ
Присутен
Поголеми езера Момела
Леопард
Ретки видувања
Неуловлив на работ на шумата
Син мајмун
Резидентен
Throughout the forest zone
Waterbuck
Крајбрежја на езерото
Препознатлив бел прстенест задник
Африкански орел рибар
Езерата Momella
Најпрепознатливиот птичји повик во Африка
Warthog
Вообичаено
Пасишта опашки исправено трчање
Слон
Редок
Густи шумски патеки се вообичаени
Искуства

What to Активности во Arusha National Park

Сафари со кану на езерата Momella
Веслајте тивко низ алкалните езера, покрај нилските коњи потопени до површината, розовите облаци од фламинга и водените антилопи што пасат по мочурливите брегови. Со Mount Meru што се издигнува зад вас и Mount Kilimanjaro видлив на источниот хоризонт во ведрите утра. Едно од најмирните и најкарактеристични искуства со дивиот свет во Танзанија. Обезбедени се елеци за спасување и кануа; не е потребно искуство.
Искачување на планината Меру (3-4 дена)
Петтиот највисок врв во Африка и величествена планина сама по себе. Густа шума, драматични ѕидови на кратерот, остар гребен на врвот и погледи кон Килиманџаро во зори од работ на кратерот Socialist Peak. Стандардното 4-дневно искачување започнува од Momella Gate и се искачува преку Miriakamba и Saddle Huts. Одлично искачување за аклиматизација пред Килиманџаро. Haven Trails организира сите пакети за Mount Meru.
Игра Возење целодневно коло
The full park game drive circuit. Forest entrance, Ngurdoto Crater rim, Serengeti Ndogo and the full Momella Lakes loop. Takes 4-6 hours and passes through every major habitat. Private Land Cruiser with pop-top roof. Haven Trails guides know every prime viewpoint and animal behaviour pattern in the park, maximising species variety across all habitats in a single day.
Специјализирано сафари за набљудување птици
With 400+ species across forest, grassland, and seven lakes, Arusha National Park is exceptional for East African birding. Specialist targets include the Narina and bar-tailed trogon (forest), Hartlaub's turaco, Abbott's starling (Kilimanjaro endemic), grey crowned crane, and the full range of Momella waterbirds. Haven Trails can arrange dedicated birding days with specialist guides from the park entrance.
Tululusia Waterfall Walk
Нежна водена прошетка низ шумата до водопадите Тулулусија на пониските падини на планината Меру. Поминувајќи низ живеалиштето на колобус-мајмуните, преминувајќи потоци и пристигнувајќи до каскаден водопад во свежа шумска средина. Приближно 2 часа вкупно. Совршено се комбинира со утринско сафари со кану на соседните езера. Совршена семејна активност.
When to Go

Аруша Исполнувачко во текот на целата година

Пристапноста и компактната големина на Arusha National Park го прават вреден за посета во секоја сезона. Сувата сезона носи појасни глетки кон планините и поконцентриран див свет; зелената сезона го претвора паркот во бујен, приватен рај за набљудување птици.

Јуни Октомври
ВРВНА СЕЗОНА
Сушна сезона: најдобро набљудување на дивиот свет и погледи кон планините
  • Ведро небо, Mount Kilimanjaro видлив од езерата Momella
  • Најјасни погледи кон врвот на Mount Meru
  • Vegetation opens up wildlife more visible in open areas
  • Walking safaris in optimal conditions dry ground underfoot
  • Сите патеки во парковите се проодни; нема ризик возилото да заглави
  • Во главната сезона резервирајте ги пакетите на Haven Trails 4-8 недели однапред
Ноември Март
ЗЕЛЕНА СЕЗОНА
Бујно, богато со птици и тивко — фламингата во најдобро издание
  • Езерата Momella во своето најшарено и најбогато издание со птици
  • Бројот на фламинга се зголемува при најповолни влажни услови за исхрана
  • Птиците преселници пристигнуваат од Европа и Северна Африка
  • Бујна шума, активни и гласни колобус-мајмуни
  • Многу помалку посетители – речиси приватно доживување во паркот
  • Кратки дождови (ноември–декември), само кратки попладневни врнежи
Април мај
ДОЛГИ ДОЖДОВИ
Долги дождови зелено, тивко и многу добра вредност
  • Паркот е спектакуларно зелен, со драматични водопади на Mount Meru
  • Најмал број посетители во годината
  • Достапни се значителни попусти во ложите
  • Мајмуните Colobus и шумските птици се најактивни
  • Некои патеки се лизгави; при влажни услови е потребен 4WD
  • Облачноста на врвот Mount Meru се зголемува
Year-Round
ПОДГОТВЕНО ЗА ЕДНОДНЕВНИ ИЗЛЕТИ
45 минути од Arusha — секогаш вреди
  • Мајмуните Colobus и жирафите се видливи секој месец
  • Walking safari & canoe safari available year-round
  • Совршен почеток на Северната рута со кратко возење од Аруша
  • Идеално полудневно продолжение по искачување на Kilimanjaro или Meru
  • Haven Trails нуди флексибилни еднодневни и ноќни пакети
  • Најдобри раноутрински погледи кон Kilimanjaro: октомври–февруари со ведри утра
Зачувување

Заштита Еколошкото наследство на Аруша

Заштита на колобусите
The black-and-white colobus monkey is classified as Vulnerable on the IUCN Red List. Its forest habitat across Africa has been dramatically reduced by deforestation and populations outside protected areas are under severe pressure. Arusha National Park's montane forest represents one of the most important colobus strongholds in northern Tanzania. TANAPA and conservation partners have been successful in restoring and protecting the park's colobus populations and recent surveys indicate numbers are stable and recovering within the park boundaries.
IUCN — ранлив вид · заштита на шумите
Екосистем и водоснабдно подрачје на Mount Meru
Планината Меру служи како критично сливно подрачје за целиот регион Аруша. Нејзините пошумени падини ги зафаќаат врнежите и ги хранат реките, изворите и подземните води што го снабдуваат градот Аруша, околните фарми и заедниците Масаи на посувите северни и источни страни на планината. ТАНАПА соработува со TAWIRI и локалната власт за да го заштити шумскиот појас од навлегување и да управува со режимите на пожари кои периодично му се закануваат на горната блата. Програмата за следење на вулканите на планината, исто така, ја следи сеизмичката активност и фумароличните промени во кратерот Меру.
Water Catchment · Volcano Monitoring
Управување со коридорите на слоновите
Arusha National Park обезбедува клучно живеалиште и коридори за движење на популацијата на слонови што се движи меѓу паркот, околните земјишта на заедниците и поширокиот екосистем Kilimanjaro-Arusha. Конфликтот меѓу луѓето и слоновите на границата на паркот е тековен предизвик. Слоновите што ги уништуваат посевите во соседните села создаваат притисок кој, доколку не се управува со него, може да доведе до одмаздничко убивање. Програмата на TANAPA за едукација на заедниците и системите за рано предупредување на пограничните заедници значително го намалија бројот на конфликти во последните години, поддржувајќи ги и човековите средства за живот и стабилноста на популацијата на слонови.
Управување со коридорот · Ублажување на конфликтите човек–див свет
Еколошки мониторинг на езерата Момела
The seven Momella Lakes are one of East Africa's most significant inland waterbird habitats. And their alkaline chemistry makes them unusually sensitive to changes in groundwater input, rainfall patterns and surrounding land use. TANAPA and TAWIRI conduct annual waterbird censuses and water chemistry monitoring to track long-term ecological trends. The re-introduction of giraffes to the park. Part of a broader northern Tanzania giraffe conservation programme. Has also been conducted in partnership with African Wildlife Foundation, with populations now fully established in the park.
Water Chemistry · Giraffe Re-introduction
Планирајте ја вашата посета

Пристигнување и Суштински информации

Доаѓање таму
  • 25 km североисточно од градот Arusha, приближно 40–45 минути
  • Меѓународниот аеродром Килиманџаро (KIA), приближно 60 km
  • Momella Gate е главниот влез; тука започнуваат сафари-возењата и пешачењата
  • Портата Нгурдото (јужен влез) поблиску до градот Аруша
  • Haven Trails ги обезбедува сите трансфери на располагање пикап од хотел/аеродром
  • Идеална посета на отварачот на северното коло на пат од KIA до Аруша
Where to Stay
  • Ложите во градот Аруша од кои повеќето посетители одат на еднодневно патување
  • Momella Wildlife Lodge во границите на паркот, од $100/ноќ
  • Hatari Lodge (во близина на паркот) луксузно сместување, од $350/ноќ
  • Rivertrees Country Inn, предградија на Arusha, од $120/ноќ
  • Опции: Arusha Coffee Lodge, Arusha Hotel и хотели во центарот на градот
  • Haven Trails им препорачува ноќевање на планинарите што се искачуваат на Mount Meru
Влезни такси и регулативи
  • Туристичка виза за Танзанија: $50 USD (за повеќето националности)
  • Такса за влез во паркот: $50 по возрасно лице дневно (нерезидент)
  • Walking safari: additional armed ranger fee per group
  • Сафари со кану: дополнителна такса за активност по лице
  • Искачување на Mount Meru: такси за планинарски домови + дневни водичарски такси
  • Сите такси се вклучени во пакетите на Haven Trails
FAQ

Вообичаено Прашања

Дали вреди да се посети националниот парк Arusha на сафари во Танзанија?
Апсолутно. И ова е можеби најупорно потценуваниот парк на Northern Circuit. Неговата близина до Arusha го прави идеален за првиот или последниот ден од секое сафари на Northern Circuit. Пешачкото сафари покрај жирафи и биволи е нешто што ниту еден друг парк на оваа маршрута не може да го понуди. Колобусите, езерата Momella и погледите кон Mount Meru и Kilimanjaro создаваат искуство што многу гости го опишуваат како изненадувачко. Паркот нуди многу повеќе отколку што би се очекувало од неговата скромна големина.
Дали има искуство со Big Five во Arusha National Park?
Arusha National Park не нуди сигурно искуство со Големата петорка. Нема постојана популација на лавови, носорозите се отсутни, а слоновите и леопардите се присутни, но ретко се забележуваат. Биволите редовно се среќаваат. Предностите на паркот се на друго место: извонредните средби со примати, неспоредливото искуство на пешачко сафари, птиците, езерата Momella и искачувањето на Mount Meru. Ако Големата петорка е вашата главна цел, се препорачуваат Ngorongoro и Serengeti. Arusha е совршен додаток, а не централниот дел од патувањето.
Дали Mount Meru е добро искачување за аклиматизација пред Kilimanjaro?
Yes. Mount Meru is widely considered the finest Kilimanjaro acclimatisation climb available. Ascending to 4,566m over 3-4 days before attempting Kilimanjaro significantly improves acclimatisation, increases summit success rates and familiarises climbers with the altitude effects, equipment and camp routine they will encounter on Kilimanjaro. Haven Trails offers combined Meru-Kilimanjaro packages specifically structured for optimal acclimatisation. With a 4-day Meru climb followed by a rest day and then a 7-8 day Kilimanjaro itinerary. Most guests who complete both mountains describe Meru as more beautiful and more dramatic than Kilimanjaro.
Колку дена треба да поминам во Arusha National Park?
Еден цел ден е доволен за сеопфатно сафари-возење, пешачко сафари, сафари со кану и обиколка на езерата Momella. Два дена ви овозможуваат да додадете пешачење до водопадот Tululusia, повеќе време во шумата за набљудување на колобуси и подлабоко доживување на областа Ngurdoto Crater. За Mount Meru се препорачуваат 3-4 дена искачување плус еден ден за опоравување. Haven Trails нуди 1-дневни, 2-дневни и повеќедневни пакети. Сите може да се комбинираат со која било програма по Northern Circuit или да се изберат како самостојно искуство од Arusha.
Може ли да го видам Kilimanjaro од Arusha National Park?
Yes. On clear mornings (most likely October through February), Kilimanjaro's snow-capped summit is visible from the Momella Lakes area, just 60 km to the east. The mountain typically emerges from cloud in the early morning before cloud cover builds during the day. The combination of the seven Momella Lakes in the foreground, flamingos on the alkaline shallows and Kilimanjaro's summit visible on the eastern horizon makes for one of Tanzania's finest photographic vistas. Haven Trails schedules lake visits in the early morning specifically for this reason.
Дали Националниот парк Аруша е погоден за деца?
Yes. Arusha National Park is one of Tanzania's most family-friendly parks. The walking safari (minimum age 10 years with TANAPA guidelines), the canoe safari, the colobus monkey forest walk at the entrance and the Momella Lakes game drive are all genuinely accessible to children and far more engaging for young visitors than a traditional game drive alone. The absence of lions makes the walking safari environment safe for families. Haven Trails designs specific family itineraries for Arusha National Park that balance activity, wildlife and accessible adventure for all ages.

Истражувајте Национален парк Arusha

Walk with giraffes. Paddle past flamingos. Watch colobus monkeys fly overhead. Tanzania's most surprising park is 45 minutes from your hotel.